verslag dagtocht 26 oktober 2021

VERSLAG dagtocht dinsdag 26 oktober 2021: “Kris Kras Tukkerland” en bezoek aan SYNAGOGE ENSCHEDE

En toen eindelijk stonden we daar gepoetst en gewreven rond 09.00 uur op het parkeerterrein Gloriantdreef in de wijk Overvecht Utrecht in afwachting van wat we deze dag allemaal zouden gaan beleven.
36 Personen met een ieder zijn eigen QR-code op zak, wachtend op Annelies Versteijne,onze buschauffeur van EemlandReizen voor vandaag. De weersverwachting luidde gunstig: 13 graden Celsius droog mogelijk een buitje weinig wind. En natuurlijk: een lange bustocht door herfstland- schappen, mooi kleurrijk en met een zonnetje.

Door drukte op de weg arriveerde Annelies iets later dan verwacht maar waren we binnen no time gereed om te vertrekken. Op naar Wilp-Achterhoek in Gelderland waar we koffie met gesorteerd gebak zullen nuttigen in restaurant Bosgoed. En zoals gebruikelijk begon er zich al snel een gezellig geroezemoes te ontwikkelen in de bus. Tja, velen hadden elkaar alweer een maand geleden voor het laatst gezien. Gezellig ‘bijkletsen’ dus. Annelies interrumpeerde niet veel daar we ruimte in ons hoofd moesten houden voor de drie bestelde gidsen. Het zou een leerzame dag worden!

Rond 10.15 uur aankomst in Wilp-Achterhoek. (Iets verderop ligt het dijkdorp Wilp.)

De koffie was warm en lekker, het gesorteerde gebak een traktatie. De ambiance van Restaurant Bosgoed voelde sfeervol; het personeel was vriendelijk, voorkomend en

behulpzaam. Dag ……  bedankt ……….. en graag tot een volgende keer!

Op naar Eibergen voor de lunch. “Maar nee” kreeg Annelies te horen. “Jullie worden verwacht in Oldenkott.”  Restaurant Gastro Oldenkott, gelegen op nog geen 50 meter vanaf de Nederlandse grens. Dus wapperde daar de Duitse vlag voor ons; opende de eigenaar met een brede lach zijn deuren voor ons en regelde hij alles om ons comfortabel aan de lunch te laten beginnen met o.a. eigengemaakte kroketten. Hhmm ……

Na afloop van de lunch wilden we hem bedanken maar nee: hij was niet de eigenaar van dit restaurant. Wegens personeelsgebrek kon Eibergen ons niet ontvangen maar

lukte het Oldenkott wel om met korte voorbereidingstijd ons deze voortreffelijke lunch met ‘oproep personeel’ aan te bieden. Hij – Hans Disveld eigenaar van Dagtochten- Centrale Enschede hielp hier slechts een handje en zal het komend uur zijn eigenlijke werk doen en dus onze gids door Tukkerland zijn.

En, gezeten naast Annelies in de bus begon hij direct over Oldenkott. Dit gehucht van nu heette in de Middeleeuwen Winkelhorst, naar de oeroude boerderij die achter de kerk staat, maar die veranderde in de loop der tijd (1570) in Oldenkott = oude kot of keet. Het bruiste hier van de bedrijvigheid dankzij ondernemende bewoners en werd

een belangrijke koopmansdynastie. Gelegen aan een belangrijke handelsweg met een paar honderd meter zuidelijk de stromende rivier Berkel bevaarbaar tot aan Zutphen was dit een ideale plek om als handels en overslagplaats van goederen te dienen.

Hans Distel wist ook humorvolle verhalen over folkloristische personages uit dit gebied te vertellen. Vervolgens leidde hij Annelies via een weg, die hij de vorige avond had gereden ter verkenning, naar Villa Zonnebeek met zicht op de heide van het Usseler Veld. Dit symmetrische neoclassicistische pand onder een schilddak (gebouwd in 1906/07) is ontworpen voor textielmagnaat J.B. van Beek en diens echtgenote Edwina van Heek – Burr Ewing naar voorbeeld van een landhuis in Nashville in de staat Tennessee van de V.S. waar de familie Ewings vandaan kwam. Op het terrein staan een koetshuis annex dienstwoning en logeerhuis en een theekoepel. Door muren en hagen omsloten liggen boomgaard/moestuin en bloementuin. Deze villa showt de rijk- dom van de textielfamilie Van Heek.De firma ‘Van Heek & Co’ was in 1910 de grootste industriële onderneming van Nederland met 2.369 werknemers. Na nog vele verhalen leidde Hans Disveld ons naar de Synagoge in Enschede, het Joodse Gebedshuis. Een architectonisch sieraad alwaar we aller hartelijks werden ontvangen en ook onze QR-code mochten showen in de gang en het voorportaal met wit marmeren vloer en dito lambrisering met zwart marmeren banden en dekstukken. Alles van hoge kwaliteit en indrukwekkende allure.

De mooiste synagoge van Europa (van cultuur- en architectuurhistorisch belang vanwege de hoge mate van gaafheid van zowel het ex- als interieur, de vele door architect De Bazel ontworpen interieur- onderdelen, alle zeldzaamheden, de oriëntaalse bouwstijl) bevindt zich aan de Prinsestraat in Enschede, midden in een woonwijk. Ze bestaat uit twee woonhuizen, een grote gebedsruimte, een kleine gebedsruimte, twee klaslokalen,een feestzaal,ritueel bad en gastenverblijf. Deze indeling verwijst naar die van de Tempel in Jeruzalem, gebouwd onder koning Salomo (972-932).

De belangrijkste ruimte is de Grote Sjoel onder de grote met koper bedekte koepel. Deze gebedsruimte biedt plaats aan 650 gelovigen. De mannen zitten beneden, de vrouwen boven op de damesgalerij. Het mannen en vrouwendeel gescheiden door een houten scherm  waar men wel doorheen kan kijken. Deze gebedsruimte verkeert in geheel oorspronkelijke staat met onder meer de houten ark in de zuidwand, de houten banken en de centraal gegeplaatste houten bima waaronder verlichting uit de Thorarol wordt gelezen onder toezicht van twee medelezers.

THORA  Het woord Thora wordt uitgesproken met de klemtoon op de tweede lettergreep.

Het fundament van de Joodse wet en traditie is de Thora, bestaande uit de 5 boeken van Mozes. De Thora wordt geschreven op een rol, die gemaakt is van perkament van de huid van een koosjer dier. Eerst worden op alle losse huiden de teksten met een ganzenveer geschreven, daarna worden de vellen aan elkaar genaaid. Op die manier ontstaat een rol

met daarop de verhalen van de 5 boeken. Het schrijven van een rol duurt ongeveer één jaar. In de Synagoge zijn ganzenveren te zien in sommige glas-in-loodramen. Bij het schrijven en herstellen van de rol mag het perkament niet met de hand aangeraakt worden. Bij het lezen wordt een jad (aanwijsstokje) gebruikt. Een niet meer te gebruiken rol

wordt begraven en met een kleine grafsteen bedekt. De Thorarollen = wetsrollen worden bedekt bewaard, omhuld met textiel, zodat het perkament niet wordt beschadigd. Hier  staan in de Heilige Ark ongeveer 10 rollen. Veel rollen betekent in dit geval geen teken van rijkdom, maar van armoede door sluiting/opheffing van een synagoge. Voor de oorlog waren er ongeveer 300 synagogen in ons land. Nu nog geen 30 meer.

Choemasj

De Choemasj is een boek waarin hetzelfde staat als in de Thora. Het is alleen niet met de hand geschreven, maar gewoon in een drukkerij gemaakt. Onder de tekst staan klinker- tekens om te helpen bij het lezen. Daarnaast staat er vaak een vertaling bij de Hebreeuwse tekst. Zo staat er in een Nederlandse Choemasj, naast het Hebreeuws, de Nederlandse tekst. De meeste mensen hebben thuis geen Thorarol maar een Choemasj.

Bovenstaande is een kleine weergave van wat onze vrouwelijke gids ons vertelde. Zelf is ze niet Joods (vele van haar mede vrijwilligers ook niet) maar van huis uit streng gereformeerd opgevoed. Haar specialiteit waarop ze veel waardering geniet is het perfecte Duits dat ze spreekt door haar jeugd in de grensstreek te hebben doorgebracht.

Grote groepen Duitsers bezoeken regelmatig deze Synagoge. Onze andere groep SRC- leden kreeg uitleg van een mannelijke inleider. Ook zeer inspirerend was hun oordeel. Al met al een leerzame dag waarin heel veel te horen en te zien was. Maar ook een dag van genieten met èn van elkaar.

Anna de Hesse        foto’s Henk Heikens en Piet Versteeg

 Toevoeging van Henk Heikens over het opschrift bij de ingang van de synagoge.
Dat is de tekst boven de ingang van de synagoge in Enschede. Die komt uit de joodse Bijbel, die wij het ‘Oude Testament’ noemen. Geschreven in de oorspronkelijke taal daarvan, het Hebreeuws. Maar bij een synagoge zijn alle teksten in het Hebreeuws. Die taal wordt geschreven van rechts naar links. De meeste letters ervan kijken ook naar links, zoals u ziet.

De eerste regel telt vier woorden, en de tweede regel drie.
Dit is de vertaling ervan: eerste woord (rechts boven dus): voorwaar!, tweede woord: mijn huis, derde: een huis van, vierde: gebed, vijfde: zal/moet het worden genoemd, zesde: voor al, laatste: de volken. Dus: Voorwaar!, mijn huis een huis van gebed zal/moet het worden genoemd voor al de volken. Die tekst komt uit de profeet Jesaja (56:7).

Maar die staat ook driemaal in het (Griekse) Nieuwe Testament!
Als Jezus naar Jeruzalem gaat en bij de tempel komt, ziet hij daar allerlei handelaars aan de gang. Die jaagt hij weg. Daarbij herinnert hij aan wat Jesaja gezegd heeft: “Mijn huis is een huis van gebed!”. Maar jullie hebben er een rovershol van gemaakt. Liefst drie evangelisten vertellen het verhaal: Matteüs (21:13), Marcus (11:17) en Lucas (19:46).

Zo is het een tekst die joden en christenen met elkaar verbindt!

Ook nog iets anders trof me: Met ‘mijn huis’ wordt de tempel bedoeld. Maar in Enschede gaat het natuurlijk om die synagoge. Maar door die tekst worden ook tempel en synagoge met elkaar verbonden. Wat me in die tekst trof, dat was: die verbinding, dat verband, dat verbond. Met als perspectief: van al de volken.
Henk Heikens

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aankomende activiteiten

!cid_part1_11D041DC_965E503D@hetnet

Belevenis van een dagtocht

9 november 2021
‘Hoe ik de dagtocht van 26 oktober 2021 heb beleefd’ Op deze mooie herfstdag vertrokken we naar de Wilp in…
orgidee

‘Kaarsjesavond in de Orchideeën Hoeve te …

16 december 2021, 14:00 - 22:00
Helaas, en met pijn in het hart, is de dagtocht van 16 december aanstaande door mij afgezegd. ‘t Kan niet…
aloysius

Eucharistie Aloysiuskerk

15 oktober 2021, 10:00
KBO Eucharistieviering Aloysiuskerk. Vrijdag 19 november 2021 Aanvang: 10:00 uur. Adriaan van Ostadelaan 2, 3583 AJ Utrecht (Ingang tussen de…

Copyright: KBO Stad-Utrecht - Lid van KBO provincie Utrecht - Lid van Unie-KBO

Privacyverklaring

Realisatie: Webheld